Σάββατο, 9 Σεπτεμβρίου 2017

Η ύψωση του Τιμίου Σταυρού, το απολυτίκιο Σώσον Κύριε τον λαόν Σου… και η σημασία τους.



Οι ορθόδοξοι πιστοί τιμούμε με ιδιαίτερο τρόπο την αγία ημέρα της Υψώσεως του Σταυρού του Κυρίου μας. Η ιερές ακολουθίες έχουν πανηγυρικό χαρακτήρα, ενώ έχει θεσπισθεί αυστηρή νηστεία. Κατακλύζουμε του ιερούς ναούς προκειμένου να προσκυνήσουμε τον Τίμιο Σταυρό και να αντλήσουμε δύναμη και χάρη ουράνια από αυτόν. Παίρνουμε μαζί μας κλώνους βασιλικού ως ευλογία και τον εναποθέτουμε στα εικονίσματα ως ελιξίριο κατά του κακού. Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η τιμή και η προσκύνηση του Σταυρού είναι προσκύνηση του Ίδιου του Εσταυρωμένου Λυτρωτή μας Χριστού και όχι ειδωλολατρική πράξη, όπως κακόβουλα μας κατηγορούν οι ποικιλώνυμοι αιρετικοί. Ο Σταυρός του Κυρίου μας είναι το καύχημά μας, το νικηφόρο λάβαρο κατά του μεγαλύτερου εχθρού μας, του διαβόλου, το αήττητο όπλο κατά του πολυπρόσωπου κακού. Με ένα στόμα και με μια καρδιά ψάλλουμε τον υπέροχο παιάνα – τροπάριο της μεγάλης εορτής: «Σώσον Κύριε τον λαόν Σου και ευλόγησον την κληρονομίαν Σου».
Το Ιερότερο σύμβολο του χριστιανισμού είναι ο Τίμιος Σταυρός, η σημαία και το λάβαρο της Εκκλησίας. Μία φορά ήταν όργανο θανατικής εκτελέσεως των κακούργων και των ατίμων, ξύλο καται­σχύνης και κατάρας.Από τότε όμως που επάνω σ’ αυτόν πέθανε ο αναμάρτητος Σωτήρας του κόσμου, ο Σταυρός έγινε «τίμιον ξύλον». Από τότε το σχήμα του χαράσσεται πάνω στους τάφους των χριστιανών στις κατα­κόμβες και, μετά τους διωγμούς, στολίζει τα στέμματα των χριστιανών βασιλέων, υψώνεται επάνω στις εκκλησίες και παντού είναι το φυλακτό και το στολίδι των χριστιανών.

Π. Ν. ΤΡΕΜΠΕΛΑΣ «Ο ΠΡΥΤΑΝΙΣ ΤΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΘΕΟΛΟΓΩΝ» - Αθανάσιος Κοτταδάκης


Π. Ν. ΤΡΕΜΠΕΛΑΣ

«Ο  ΠΡΥΤΑΝΙΣ  ΤΩΝ  ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ  ΘΕΟΛΟΓΩΝ»
ΑΘ.  ΚΟΤΤΑΔΑΚΗΣ 
   

 Ακόμα και σήμερα αποτελεί πολύ μεγάλη τιμή, και προκαλεί εκ προοιμίου ισοδύναμη συγκινησιακή φόρτιση, η ανάληψη μιας εισήγησης για την «εκπληκτική πνευματική και επιστημονική διαδρομή» του αείμνηστου Π. Ν. Τρεμπέλα, όπως λιτά επιγράφεται σε όλα τα βιβλία του, ο «Ωριγενείων διαστάσεων συγγραφέας», και λίαν αγαπημένος ευρύτατα Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο πριν και πάνω απ’ όλα, συνιδρυτής με το Μεγαλοσπηλιώτη Ιερομόναχο π. Ευσέβιο Ματθόπουλο κι ακόμα πέντε, της Αδελφότητας Θεολόγων «Ζωή», της οποίας διετέλεσε εξέχον μέλος πενήντα τρία χρόνια, όπως άλλα δεκαεπτά της αντίστοιχης, του «Σωτήρα», που επίσης συν-ίδρυσε σε κρίσιμη ως μαρτυρική ώρα με άλλους.  

     Κατά το «εκ βαθέων» του Καθηγητή Γ. Γαλίτη, «είμαι ευτυχής που έζησα εις την γενεάν Τρεμπέλα, και υπήρξα μαθητής του», μάλιστα στην τελευταία Ακαδημαϊκή τετραετία του -1953-1957- μα και θήτευσα στον ευλογημένο χώρο της πνευματικής διακονίας του. Διό, παρότι δε διαθέτω «κάλαμον γραμματέως οξυγράφου … εξερεύξεται η καρδία μου λόγον αγαθόν» για μια μορφή, που τη σφραγίζει άριστα ο Ψαλμικός στίχος: «Εξεχύθη χάρις εν

χείλεσί σου. Δια τούτο ευλόγησέ σε ο Θεός». Για τον άνδρα, που και τώρα, όπως τότε θωρώ να ξεπροβάλει στο πεζοδρόμιο του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου ψηλός, ευθυτενής στα εβδομήντα του, πληθωρικός, επιβλητικός, βλέμμα αετίσιο, απλός στην αμφίεση, πλην γοητευτικός με το λευκό του υπογένειο και τη μαύρη ρεπούμπλικα, στοιχεία που του έδιναν άλλη χάρη. Να βηματίζει ως την κεντρική είσοδο ακουμπώντας το χέρι με πατρική τρυφερότητα στον ώμο κάποιου φοιτητή, που τον είχε προϋπαντήσει. Να περνάει από το Γραφείο της «γεραράς» -Θεολογική- και σε λίγο στην έδρα ορθός, να σε καθηλώνει με μια από καρδίας, και από στήθους-μόνο αυτό ς-παράδοση σε λόγο χειμαρρώδη και γλαφυρό, Εγκυκλοπαίδειας της Θεολογίας, Κατηχητικής, Ομιλητικής, Λειτουργικής, Απολογητικής, κάποτε και Πατρολογίας, και Ποιμαντικής, και Κανονικού Δικαίου.  
                        

******
     «Ο πρύτανις των ορθοδόξων θεολόγων», όπως τον χαρακτήρισε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας, «ο κορυφαίος διδάχος της Ελληνικής Ορθοδοξίας στον 20ο αιώνα»,(1) αυτό το ενεργό ηφαίστειο ζέοντος λόγου Χριστού ως τα βαθιά γηρατειά, γεννήθηκε το 1886 στη Στεμνίτσα, ένα χωριό σκαρφαλωμένο 1100 μέτρα ψηλά, σε μια ελατόπνοη πλαγιά της ορεινής Γορτυνίας. Και, νεογέννητος τάχτηκε από τον πατέρα του στη Μεγαλοσπηλιώτισσα Παναγιά, ως ευχαριστία για την ελευθέρωση της μητέρας του από τις πολύωρες επίτοκες ωδίνες. «Επί Σε, ω Πανύμνητε Μήτερ, επερρίφθην εκ κοιλίας μητρός μου», είναι η ιδιόγραφη σημείωσή του πίσω από φωτογραφία του πατρικού του σπιτιού. Δύσκολη η γέννα του δεύτερου από τους έξι καρπούς της αγάπης του ευλογημένου ζεύγους Νικολάου και Μαρίας Τρεμπέλα, αγία όμως αυτή η αναφορά ! Και βηματισμός προς το, «ο

αφορίσας με εκ κοιλίας μητρός μου» του μακάριου Απ. Παύλου κάποια στιγμή. Τότε που, μόλις δωδεκάχρονος έρχεται στην Πάτρα για Γυμνασιακές σπουδές, και η Αγάπη του Θεού τον φυτεύει στον ανθοβολώνα του Αρχιεπίσκοπου Πατρών και Ηλείας Ιερόθεου Μητρόπουλου, που με ένα επιτελείο λαμπρών κληρικών-Αρχιμανδρίτες, Πολύκαρπος Συνοδινός, Πανάρετος Δουλιγέρης, Ηλίας Βλαχόπουλος, Ευσέβιος Ματθόπουλος… -προωθούσε ένα πρωτοποριακό για τα τότε και ευρύ πνευματικό και κοινωνικό έργο.(2)

      Εδώ, τον ελκύει πνευματικά ο Ηλίας Βλαχόπουλος, «το αηδόνι του άμβωνα». «Έλαβον, γράφει,  από τοιούτον φλογερόν γέροντα τας πρώτας σοβαράς ενισχύσεις αι από βρέφους φυσικαί της ψυχής μου ροπαί, και εδέχοντο συγκεκριμένην μορφήν τα τέως ακαθόριστα και ομιχλώδη όνειρά μου». Όχι λιγότερο, η μορφή του Ιεράρχη, ο οποίος δεν αργεί να διακρίνει στο πρόσωπό του τον πολλά υποσχόμενο μελλοντικό συνεργάτη. «Η επίδρασίς του… εις την ψυχήν μου, υπήρξεν οριστική. Ο Σεπτέμβριος του έτους 1903 με κατηρίθμει εις τους φοιτητάς της Θεολογικής Σχολής».(3) Το παράδοξο εδώ είναι ότι, ο ταπεινός ως το κόκαλο, ο ακάματος, και αφιλοκερδής σποριάς του θείου λόγου πανελλήνια, ο π. Ευσέβιος Ματθόπουλος, «δεν του ’κανε εντύπωση. Όπως μας διηγείτο ο ίδιος, γράφει ο Ν. Βασιλειάδης, «τον θεώρησα χωριατόπαπα ολίγων γνώσεων» - (5).
*******
     Πλην, σ’ αυτόν ο Θεός θα χαρίσει τη χαρά και τιμή της δια βίου συνεργασίας τους ! Μιας συνεργασίας που θα κυοφορηθεί στα τέσσερα χρόνια των Θεολογικών σπουδών του στην Αθήνα, όπου οι συναντήσεις και συζητήσεις με τον «χωριατόπαπα ολίγων γνώσεων» θα γίνουν πυκνές, και δε θ’ αργήσουν να τον πείσουν, ότι εδώ γεννιέται κάτι άλλο, ένα όραμα με δημιουργική προοπτική. Αλλιώς δεν εξηγείται, πώς το 1907, νεόκοπος θεολόγος Μαϊων
είκοσι ενός, στην αντίπερα ηλικιακή όχθη από τον παρά δύο εξήντα χρονών Ευσέβιο Ματθόπουλο, ανταποκρίνεται παρευθύς στην πρόσκλησή του ν’ αρχίσουν αποστολικό φωτισμό του λαού του Θεού, συν-ιδρύοντας με πέντε ακόμα, την Αδελφότητα Θεολόγων «Ζωή» ! Αλλά και πώς, ο πολυτάλαντος, πλην «και ορμητικός και δυσκολοπειθάρχητος» αυτός νέος ασκείται στην ταπείνωση, «στο ύψος του έσχατου βάθους», με τέτοια υπακοή σ’ αυτόν, που ως γράφει ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, «εξεδύθη τον παλαιόν άνθρωπον».(6)  

Προσέγγιση του Θεού - Πίστη & Λογική: Συζήτηση με αθέους - Αρχιμ. Ιωάννη...

Προσέγγιση του Θεού - Πίστη & Λογική: Συζήτηση με αθέους - Αρχιμ. Ιωάννη...

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΛΑΪΚΗΣ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗΣ ΠΑΝΟΠΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΓΟΡΤΥΝΟΣ κ. ΙΕΡΕΜΙΑ

20170622_160945
Του Παναγιώτη Π. Νούνη
Επισκόπου Ιερεμίου Φούντα, Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΜΑΣ (ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΝ 2017), Δημητσάνα-Μεγαλόπολις, έκδοσις:  Ιερά Μητρόπολις Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως, σσ. 544.
  • Δείτε ΟΛΟΚΛΗΡΗ την βιβλιοκρισία μας εδώ,  εδώ και εδώ  σε PDF Google Drive και DOCS.

Η ΛΑΪΚΗ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΑΤΗΧΗΤΙΚΗ ΠΑΝΟΠΛΙΑ
Ο συγγραφέας του παρουσιαζόμενου βιβλίου είναι  ο γνωστός και εξαίρετος ακαδημαϊκός διδάσκαλος της Παλαιάς Διαθήκης και Μητροπολίτης κύριος Ιερεμίας Φούντας. Τον ευγνωμονώ από καρδίας για την φιλότιμη αποστολή του εν λόγω άκρως ενδιαφέροντος κατηχητικού εγχειριδίου του. Από ανέκαθεν ήθελα να μελετήσω τα συγγράμματά του και φαίνεται ότι τελικά ο Θεός εισάκουσε τις επίμονες προσευχές μου.
Πρόσεξα κάπως το φλέγον εκκλησιαστικό ζήτημα μεταξύ του Μητροπολίτου Πειραιώς κ. Σεραφείμ και του Μητροπολίτου Αργολίδος κ. Νεκταρίου, μα κυρίως επρόσεξα και εμελέτησα την περίφημη και δικαία παρέμβαση του σεβασμιωτάτου κυρίου Ιερεμία. Ο σεβ. γνωρίζει καλά πώς ακριβώς να υπερασπίζεται το δίκαιον και την αλήθεια. Τολμώ να ομολογήσω ότι η επιστολή καταπέλτης κατά του σεβ. Αργολίδος ήτο και είναι μία θεόπνευστη επιστολή, που θα παραμείνει μνημειώδης εις την σύγχρονη Εκκλησιαστική Ιστορία.
Ο εν λόγω οξυδερκής συγγραφέας-Επίσκοπος δεν έχω καθόλου υπόψιν ως ακαδημαϊκός Καθηγητής το τι ακριβώς συνέγγραψε. Αλλά έχω πληροφορηθεί από πρώτο χέρι ότι με εντολή της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος συγγράφει καιρό τώρα την Ερμηνεία της Παλαιάς Διαθήκης. Ας ευχηθούμε ότι θα ολοκληρωθεί σε κάποια φάση ο εν λόγω σύγχρονος συγγραφικός του άθλος.
Τον πρόλογο του βιβλίου τον υπογράφει ο ίδιος ο συγγραφέας ο ταπεινός Επίσκοπος Ιερεμίας. Θετική εντύπωση κάμνει στον γράφοντα η προλογική σημείωση του σεβ. Ιερεμία: «Δυνατόν το βιβλίο αυτό να έχει και λανθασμένες θέσεις. Είμαι πρόθυμος να ανακαλέσω τα τυχόν λανθασμένα σημεία του βιβλίου, αν κάποιος μου τα υποδείξει με αγιογραφική και πατερική θεμελίωση και θα του είμαι μάλιστα ευγνώμων γι΄ αυτό».
Στο τέλος του εν λόγω Κατηχητικού τομιδίου υφίσταται το Εκκλησιαστικόν Ερτολόγιον του 2017 μαζί με τα περί της διοικήσεως και διακονίας. Θεωρώ ότι πρόκειται για αρκετά πρωτότυπη και ευφυέστατη ενέργεια να εκδοθεί τέτοιου είδος Ημερολόγιον-Κατηχητικό εγχειρίδιον. Μακάρι να βρεί αναλόγους μιμητές και άλλους συνεπισκόπους του για να καθιερωθεί τούτο το ιδιαίτερο ποιμαντικό σύστημα του πολυτιμώτατου Σεβασμιώτατου κ. Ιερεμίου.
Επίσης προς το τέλος του ιδίου εγχειριδίου βρίσκεται ένα σημαντικώτατο Ευρετήριον, αντί για Περιεχόμενα. Το Κατηχητικόν-Ημερολόγιον του Μητροπολίτου κυρίου Ιερεμία ασχολείται κυρίως με τη Δογματική Διδασκαλία της Εκκλησίας σε εκλαϊκευμένο επίπεδο ώστε να γίνονται, κατανοητά και εύληπτα, τα εν λόγω θεολογικά ρήματα, γραφθέντα και λεχθέντα του, από τον κάθε απλό ή απλοϊκό Χριστιανό.
Μερικά Κατηχητικά ζητήματα όπου θίγονται με πάσα δογματολογική ακρίβεια είναι:
Περί των αγγέλων, αλλά και περί του Αγγέλου της μεγάλης βουλής. Περί του Άδου. Περί των Αιρετικών. Ότι οι «Καθολικοί» είναι πράγματι αιρετικοί και ότι δεν επιτρέπονται οι συμπροσευχές μαζί τους. Περί του ότι ο όρος «διηρημένη Εκκλησία» και διάφορες προτεσταντόπληκτες θεωρίες (π.χ. των Κλάδων, των Πνευμόνων κ.ο.κ.) είναι βλάσφημες, πλανεμένες και κακόδοξες θεωρίες. Περί Οικουμενισμού και θρησκευτικού Συγκρητισμού. Περι ιερωσύνης και μυστηρίων στους αιρετικούς. Περί της Συνόδου στο Κολυμπάριον. Περι συμπροσευχών με αιρετικούς. Περί της Διακοπής του Μνημοσύνου (ιεράς Αποτειχίσεως). Περί της αμαρτίας. Περί της Αναστάσεως και Αναλήψεως του Θεανθρώπου Χριστού. Περί της Αναστάσεως των νεκρών. Περί Πατερικής Ανθρωπολογίας. Περί Αντιχρίστου. Περι της Θεοτοκολογίας και περί των αιρετικών Μαριολογικών δογμάτων των «Καθολικών». Περί Μυστηριολογίας. Περί Εκκλησίας. Περί Εκκλησιαστικής Ιεραρχίας και για το Βασίλειον ιεράτευμα. Περι Μετανοίας. Περί Μνημοσύνων. Περί Δευτέρας Παρουσίας. κ.λπ.

Γιατί κάποιοι άγιοι ονομάζονται Δίκαιοι, Όσιοι, Μάρτυρες, Απολογητές και τι σημαίνουν τα επίθετα αυτά Από Dogma



άγιοι
Στους πρωτοχριστιανικούς χρόνους (Μωσαϊκός Νόμος) επικρατούσε η άποψη ότι Άγιος είναι μόνο Ένας, ο Θεός. Στους πρώτους χριστιανικούς χρόνους ο Απόστολος Παύλος αποκαλεί Αγίους όλους τους βαπτισμένους Χριστιανούς, που ζουν σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, που αγωνίζονται για την σωτηρία της ψυχής τους και που επιδιώκουν να κατακτήσουν την Βασιλεία του Θεού.

3
4


Στον 4ο αιώνα ο τίτλος «Άγιος» αρχίζει να αποδίδεται μόνο σε λίγους εκλεκτούς «φίλους του Θεού», που ξεχωρίζουν για το μαρτύριό τους, για την ζωή τους και για τα θαύματά τους. Ο Άγιος Αντώνιος ο Μέγας όμως τονίζει: «Άγιος είναι εκείνος που είναι καθαρός από κακία και αμαρτήματα».

Οι ομάδες (χοροί) των Αγίων έχουν ως εξής:
– Δίκαιοι. Ονομάζονται όλοι οι άγιοι άνθρωποι που έζησαν προ Χριστού έχοντας πίστη στον Έναν και Μοναδικό Θεό και ήλπιζαν στον ερχομό του Μεσσία – Χριστού.

– Προφήτες. Όνομάζονται οι Δίκαιοι που προφήτευσαν για το πρόσωπο του Χριστού και για την Σωτηρία του ανθρώπου.

– Απόστολοι και Αποστολικοί Πατέρες. Τον τίτλο αυτό πήραν οι μαθητές του Κυρίου και οι μαθητές αυτών.

– Μάρτυρες. Ονομάζονται όλοι όσοι μαρτύρησαν για την πίστη τους, βασανίσθηκαν και θανατώθηκαν ιδιαίτερα κατά τους πρώτους μεγάλους διωγμούς. Οι Μάρτυρες είναι χιλιάδες: Γυναίκες, άντρες, νέοι, γέροι και παιδιά, και φυσικά δεν είναι όλοι γνωστοί.

– Μεγαλομάρτυρες. Όσοι από τους Μάρτυρες υπέστησαν μεγάλα βασανιστήρια και θανατώθηκαν με φρικτό, βάρβαρο τρόπο, έχουν πάρει από την Εκκλησία αυτόν τον τίτλο, ακόμα ονομάζονται και οι Μάρτυρες των οποίων η μαρτυρία τους επηρέασε πολλούς ανθρώπους οι οποίοι έγιναν χριστιανοί.

– Ιερομάρτυρες. Ονομάζονται όσοι από τους Μάρτυρες ήταν Ιερωμένοι.

– Οσιομάρτυρες. Οι μοναχοί, οι ασκητές και οι ερημίτες έλαβαν αυτόν τον τίτλο, είχαν οσιακό βίο και μαρτυρικό τέλος.

– Νεομάρτυρες. Έτσι ονομάζονται οι Άγιοι που μαρτύρησαν επί Τουρκοκρατίας, μετά το 1453 (Άλωση της Κων/πολης).

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ-ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ



Αρχιμ. Κυρίλλου

      Ο Ἅγιος Κύριλλος υπήρξε πολυγραφότατος. Συνέγραψε έργα ερμηνευτικά σε βιβλία της Αγίας Γραφής, δογματικά, απολογητικά, χριστολογικά και τριαδολογικά. Το ενδιαφέρον και το συγγραφικό του έργο καθορίστηκαν από τις ποιμαντικές υποχρεώσεις και απαιτήσεις της εποχής του,και σφραγίσθηκαν από την αντιαιρετική του δράση πρώτα εναντίον των τελευταίων ερεισμάτων του Αρείου και κατόπιν της αιρέσεως του Νεστορίου. Έγραψε ερμηνευτικά υπομνήματα στα βιβλία της Γενέσεως, του Ησαϊα, των ελασσόνων προφητών της Π.Δ., στους Ψαλμούς, στα Ευαγγέλια και τις επιστολές του Παύλου. Από τα δογματικά του έργα ξεχωρίζουν τα ακόλουθα: Βίβλος τῶν Θησαυρών.Περί τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, Περί τῆς Ἐνανθρωπήσεως τοῦ Μονογενοῦς, Περί τῶν μὴ βουλομένων ὁμολογεῖν Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένον, Κατά τῶν Νεστορίου δυσφημιῶν, και άλλα έργα απολογητικά, επιστολές, επίκαιρες και εόρτιες ομιλίες.
      Τα κείμενά του, διακρινόμενα όχι τόσο από καλλιέπεια και γλωσσική αρμονία, εντούτοις βαθιά θεολογικά, από νωρίς γνώρισαν ευρύτατη εξάπλωση και μεταφράσθηκαν σε πολλές γλώσσες(λατινική, συριακή, αρμενική, γεωργιανή, κοπτική, αιθιοπική, αραβική) και σε σύγχρονες ευρωπαϊκές γλώσσες. Σε σύγχρονη ελληνική έκδοση εκδίδονται στην Ελλάδα στην σειρά Κυρίλλου Αλεξανδρείας άπαντα τα έργα, ΕΠΕ Το Βυζάντιον, πατερικαί εκδόσεις Γρηγόριος ο Παλαμάς, Θεσσαλονίκη.