Σάββατο, 9 Σεπτεμβρίου 2017

Η ύψωση του Τιμίου Σταυρού, το απολυτίκιο Σώσον Κύριε τον λαόν Σου… και η σημασία τους.



Οι ορθόδοξοι πιστοί τιμούμε με ιδιαίτερο τρόπο την αγία ημέρα της Υψώσεως του Σταυρού του Κυρίου μας. Η ιερές ακολουθίες έχουν πανηγυρικό χαρακτήρα, ενώ έχει θεσπισθεί αυστηρή νηστεία. Κατακλύζουμε του ιερούς ναούς προκειμένου να προσκυνήσουμε τον Τίμιο Σταυρό και να αντλήσουμε δύναμη και χάρη ουράνια από αυτόν. Παίρνουμε μαζί μας κλώνους βασιλικού ως ευλογία και τον εναποθέτουμε στα εικονίσματα ως ελιξίριο κατά του κακού. Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η τιμή και η προσκύνηση του Σταυρού είναι προσκύνηση του Ίδιου του Εσταυρωμένου Λυτρωτή μας Χριστού και όχι ειδωλολατρική πράξη, όπως κακόβουλα μας κατηγορούν οι ποικιλώνυμοι αιρετικοί. Ο Σταυρός του Κυρίου μας είναι το καύχημά μας, το νικηφόρο λάβαρο κατά του μεγαλύτερου εχθρού μας, του διαβόλου, το αήττητο όπλο κατά του πολυπρόσωπου κακού. Με ένα στόμα και με μια καρδιά ψάλλουμε τον υπέροχο παιάνα – τροπάριο της μεγάλης εορτής: «Σώσον Κύριε τον λαόν Σου και ευλόγησον την κληρονομίαν Σου».
Το Ιερότερο σύμβολο του χριστιανισμού είναι ο Τίμιος Σταυρός, η σημαία και το λάβαρο της Εκκλησίας. Μία φορά ήταν όργανο θανατικής εκτελέσεως των κακούργων και των ατίμων, ξύλο καται­σχύνης και κατάρας.Από τότε όμως που επάνω σ’ αυτόν πέθανε ο αναμάρτητος Σωτήρας του κόσμου, ο Σταυρός έγινε «τίμιον ξύλον». Από τότε το σχήμα του χαράσσεται πάνω στους τάφους των χριστιανών στις κατα­κόμβες και, μετά τους διωγμούς, στολίζει τα στέμματα των χριστιανών βασιλέων, υψώνεται επάνω στις εκκλησίες και παντού είναι το φυλακτό και το στολίδι των χριστιανών.

Π. Ν. ΤΡΕΜΠΕΛΑΣ «Ο ΠΡΥΤΑΝΙΣ ΤΩΝ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΘΕΟΛΟΓΩΝ» - Αθανάσιος Κοτταδάκης


Π. Ν. ΤΡΕΜΠΕΛΑΣ

«Ο  ΠΡΥΤΑΝΙΣ  ΤΩΝ  ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ  ΘΕΟΛΟΓΩΝ»
ΑΘ.  ΚΟΤΤΑΔΑΚΗΣ 
   

 Ακόμα και σήμερα αποτελεί πολύ μεγάλη τιμή, και προκαλεί εκ προοιμίου ισοδύναμη συγκινησιακή φόρτιση, η ανάληψη μιας εισήγησης για την «εκπληκτική πνευματική και επιστημονική διαδρομή» του αείμνηστου Π. Ν. Τρεμπέλα, όπως λιτά επιγράφεται σε όλα τα βιβλία του, ο «Ωριγενείων διαστάσεων συγγραφέας», και λίαν αγαπημένος ευρύτατα Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ο πριν και πάνω απ’ όλα, συνιδρυτής με το Μεγαλοσπηλιώτη Ιερομόναχο π. Ευσέβιο Ματθόπουλο κι ακόμα πέντε, της Αδελφότητας Θεολόγων «Ζωή», της οποίας διετέλεσε εξέχον μέλος πενήντα τρία χρόνια, όπως άλλα δεκαεπτά της αντίστοιχης, του «Σωτήρα», που επίσης συν-ίδρυσε σε κρίσιμη ως μαρτυρική ώρα με άλλους.  

     Κατά το «εκ βαθέων» του Καθηγητή Γ. Γαλίτη, «είμαι ευτυχής που έζησα εις την γενεάν Τρεμπέλα, και υπήρξα μαθητής του», μάλιστα στην τελευταία Ακαδημαϊκή τετραετία του -1953-1957- μα και θήτευσα στον ευλογημένο χώρο της πνευματικής διακονίας του. Διό, παρότι δε διαθέτω «κάλαμον γραμματέως οξυγράφου … εξερεύξεται η καρδία μου λόγον αγαθόν» για μια μορφή, που τη σφραγίζει άριστα ο Ψαλμικός στίχος: «Εξεχύθη χάρις εν

χείλεσί σου. Δια τούτο ευλόγησέ σε ο Θεός». Για τον άνδρα, που και τώρα, όπως τότε θωρώ να ξεπροβάλει στο πεζοδρόμιο του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου ψηλός, ευθυτενής στα εβδομήντα του, πληθωρικός, επιβλητικός, βλέμμα αετίσιο, απλός στην αμφίεση, πλην γοητευτικός με το λευκό του υπογένειο και τη μαύρη ρεπούμπλικα, στοιχεία που του έδιναν άλλη χάρη. Να βηματίζει ως την κεντρική είσοδο ακουμπώντας το χέρι με πατρική τρυφερότητα στον ώμο κάποιου φοιτητή, που τον είχε προϋπαντήσει. Να περνάει από το Γραφείο της «γεραράς» -Θεολογική- και σε λίγο στην έδρα ορθός, να σε καθηλώνει με μια από καρδίας, και από στήθους-μόνο αυτό ς-παράδοση σε λόγο χειμαρρώδη και γλαφυρό, Εγκυκλοπαίδειας της Θεολογίας, Κατηχητικής, Ομιλητικής, Λειτουργικής, Απολογητικής, κάποτε και Πατρολογίας, και Ποιμαντικής, και Κανονικού Δικαίου.  
                        

******
     «Ο πρύτανις των ορθοδόξων θεολόγων», όπως τον χαρακτήρισε ο Οικουμενικός Πατριάρχης Αθηναγόρας, «ο κορυφαίος διδάχος της Ελληνικής Ορθοδοξίας στον 20ο αιώνα»,(1) αυτό το ενεργό ηφαίστειο ζέοντος λόγου Χριστού ως τα βαθιά γηρατειά, γεννήθηκε το 1886 στη Στεμνίτσα, ένα χωριό σκαρφαλωμένο 1100 μέτρα ψηλά, σε μια ελατόπνοη πλαγιά της ορεινής Γορτυνίας. Και, νεογέννητος τάχτηκε από τον πατέρα του στη Μεγαλοσπηλιώτισσα Παναγιά, ως ευχαριστία για την ελευθέρωση της μητέρας του από τις πολύωρες επίτοκες ωδίνες. «Επί Σε, ω Πανύμνητε Μήτερ, επερρίφθην εκ κοιλίας μητρός μου», είναι η ιδιόγραφη σημείωσή του πίσω από φωτογραφία του πατρικού του σπιτιού. Δύσκολη η γέννα του δεύτερου από τους έξι καρπούς της αγάπης του ευλογημένου ζεύγους Νικολάου και Μαρίας Τρεμπέλα, αγία όμως αυτή η αναφορά ! Και βηματισμός προς το, «ο

αφορίσας με εκ κοιλίας μητρός μου» του μακάριου Απ. Παύλου κάποια στιγμή. Τότε που, μόλις δωδεκάχρονος έρχεται στην Πάτρα για Γυμνασιακές σπουδές, και η Αγάπη του Θεού τον φυτεύει στον ανθοβολώνα του Αρχιεπίσκοπου Πατρών και Ηλείας Ιερόθεου Μητρόπουλου, που με ένα επιτελείο λαμπρών κληρικών-Αρχιμανδρίτες, Πολύκαρπος Συνοδινός, Πανάρετος Δουλιγέρης, Ηλίας Βλαχόπουλος, Ευσέβιος Ματθόπουλος… -προωθούσε ένα πρωτοποριακό για τα τότε και ευρύ πνευματικό και κοινωνικό έργο.(2)

      Εδώ, τον ελκύει πνευματικά ο Ηλίας Βλαχόπουλος, «το αηδόνι του άμβωνα». «Έλαβον, γράφει,  από τοιούτον φλογερόν γέροντα τας πρώτας σοβαράς ενισχύσεις αι από βρέφους φυσικαί της ψυχής μου ροπαί, και εδέχοντο συγκεκριμένην μορφήν τα τέως ακαθόριστα και ομιχλώδη όνειρά μου». Όχι λιγότερο, η μορφή του Ιεράρχη, ο οποίος δεν αργεί να διακρίνει στο πρόσωπό του τον πολλά υποσχόμενο μελλοντικό συνεργάτη. «Η επίδρασίς του… εις την ψυχήν μου, υπήρξεν οριστική. Ο Σεπτέμβριος του έτους 1903 με κατηρίθμει εις τους φοιτητάς της Θεολογικής Σχολής».(3) Το παράδοξο εδώ είναι ότι, ο ταπεινός ως το κόκαλο, ο ακάματος, και αφιλοκερδής σποριάς του θείου λόγου πανελλήνια, ο π. Ευσέβιος Ματθόπουλος, «δεν του ’κανε εντύπωση. Όπως μας διηγείτο ο ίδιος, γράφει ο Ν. Βασιλειάδης, «τον θεώρησα χωριατόπαπα ολίγων γνώσεων» - (5).
*******
     Πλην, σ’ αυτόν ο Θεός θα χαρίσει τη χαρά και τιμή της δια βίου συνεργασίας τους ! Μιας συνεργασίας που θα κυοφορηθεί στα τέσσερα χρόνια των Θεολογικών σπουδών του στην Αθήνα, όπου οι συναντήσεις και συζητήσεις με τον «χωριατόπαπα ολίγων γνώσεων» θα γίνουν πυκνές, και δε θ’ αργήσουν να τον πείσουν, ότι εδώ γεννιέται κάτι άλλο, ένα όραμα με δημιουργική προοπτική. Αλλιώς δεν εξηγείται, πώς το 1907, νεόκοπος θεολόγος Μαϊων
είκοσι ενός, στην αντίπερα ηλικιακή όχθη από τον παρά δύο εξήντα χρονών Ευσέβιο Ματθόπουλο, ανταποκρίνεται παρευθύς στην πρόσκλησή του ν’ αρχίσουν αποστολικό φωτισμό του λαού του Θεού, συν-ιδρύοντας με πέντε ακόμα, την Αδελφότητα Θεολόγων «Ζωή» ! Αλλά και πώς, ο πολυτάλαντος, πλην «και ορμητικός και δυσκολοπειθάρχητος» αυτός νέος ασκείται στην ταπείνωση, «στο ύψος του έσχατου βάθους», με τέτοια υπακοή σ’ αυτόν, που ως γράφει ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, «εξεδύθη τον παλαιόν άνθρωπον».(6)  

Προσέγγιση του Θεού - Πίστη & Λογική: Συζήτηση με αθέους - Αρχιμ. Ιωάννη...

Προσέγγιση του Θεού - Πίστη & Λογική: Συζήτηση με αθέους - Αρχιμ. Ιωάννη...

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΗΣ ΛΑΪΚΗΣ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗΣ ΠΑΝΟΠΛΙΑΣ ΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΓΟΡΤΥΝΟΣ κ. ΙΕΡΕΜΙΑ

20170622_160945
Του Παναγιώτη Π. Νούνη
Επισκόπου Ιερεμίου Φούντα, Η ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΙΣΤΗ ΜΑΣ (ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΝ 2017), Δημητσάνα-Μεγαλόπολις, έκδοσις:  Ιερά Μητρόπολις Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως, σσ. 544.
  • Δείτε ΟΛΟΚΛΗΡΗ την βιβλιοκρισία μας εδώ,  εδώ και εδώ  σε PDF Google Drive και DOCS.

Η ΛΑΪΚΗ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΚΑΤΗΧΗΤΙΚΗ ΠΑΝΟΠΛΙΑ
Ο συγγραφέας του παρουσιαζόμενου βιβλίου είναι  ο γνωστός και εξαίρετος ακαδημαϊκός διδάσκαλος της Παλαιάς Διαθήκης και Μητροπολίτης κύριος Ιερεμίας Φούντας. Τον ευγνωμονώ από καρδίας για την φιλότιμη αποστολή του εν λόγω άκρως ενδιαφέροντος κατηχητικού εγχειριδίου του. Από ανέκαθεν ήθελα να μελετήσω τα συγγράμματά του και φαίνεται ότι τελικά ο Θεός εισάκουσε τις επίμονες προσευχές μου.
Πρόσεξα κάπως το φλέγον εκκλησιαστικό ζήτημα μεταξύ του Μητροπολίτου Πειραιώς κ. Σεραφείμ και του Μητροπολίτου Αργολίδος κ. Νεκταρίου, μα κυρίως επρόσεξα και εμελέτησα την περίφημη και δικαία παρέμβαση του σεβασμιωτάτου κυρίου Ιερεμία. Ο σεβ. γνωρίζει καλά πώς ακριβώς να υπερασπίζεται το δίκαιον και την αλήθεια. Τολμώ να ομολογήσω ότι η επιστολή καταπέλτης κατά του σεβ. Αργολίδος ήτο και είναι μία θεόπνευστη επιστολή, που θα παραμείνει μνημειώδης εις την σύγχρονη Εκκλησιαστική Ιστορία.
Ο εν λόγω οξυδερκής συγγραφέας-Επίσκοπος δεν έχω καθόλου υπόψιν ως ακαδημαϊκός Καθηγητής το τι ακριβώς συνέγγραψε. Αλλά έχω πληροφορηθεί από πρώτο χέρι ότι με εντολή της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος συγγράφει καιρό τώρα την Ερμηνεία της Παλαιάς Διαθήκης. Ας ευχηθούμε ότι θα ολοκληρωθεί σε κάποια φάση ο εν λόγω σύγχρονος συγγραφικός του άθλος.
Τον πρόλογο του βιβλίου τον υπογράφει ο ίδιος ο συγγραφέας ο ταπεινός Επίσκοπος Ιερεμίας. Θετική εντύπωση κάμνει στον γράφοντα η προλογική σημείωση του σεβ. Ιερεμία: «Δυνατόν το βιβλίο αυτό να έχει και λανθασμένες θέσεις. Είμαι πρόθυμος να ανακαλέσω τα τυχόν λανθασμένα σημεία του βιβλίου, αν κάποιος μου τα υποδείξει με αγιογραφική και πατερική θεμελίωση και θα του είμαι μάλιστα ευγνώμων γι΄ αυτό».
Στο τέλος του εν λόγω Κατηχητικού τομιδίου υφίσταται το Εκκλησιαστικόν Ερτολόγιον του 2017 μαζί με τα περί της διοικήσεως και διακονίας. Θεωρώ ότι πρόκειται για αρκετά πρωτότυπη και ευφυέστατη ενέργεια να εκδοθεί τέτοιου είδος Ημερολόγιον-Κατηχητικό εγχειρίδιον. Μακάρι να βρεί αναλόγους μιμητές και άλλους συνεπισκόπους του για να καθιερωθεί τούτο το ιδιαίτερο ποιμαντικό σύστημα του πολυτιμώτατου Σεβασμιώτατου κ. Ιερεμίου.
Επίσης προς το τέλος του ιδίου εγχειριδίου βρίσκεται ένα σημαντικώτατο Ευρετήριον, αντί για Περιεχόμενα. Το Κατηχητικόν-Ημερολόγιον του Μητροπολίτου κυρίου Ιερεμία ασχολείται κυρίως με τη Δογματική Διδασκαλία της Εκκλησίας σε εκλαϊκευμένο επίπεδο ώστε να γίνονται, κατανοητά και εύληπτα, τα εν λόγω θεολογικά ρήματα, γραφθέντα και λεχθέντα του, από τον κάθε απλό ή απλοϊκό Χριστιανό.
Μερικά Κατηχητικά ζητήματα όπου θίγονται με πάσα δογματολογική ακρίβεια είναι:
Περί των αγγέλων, αλλά και περί του Αγγέλου της μεγάλης βουλής. Περί του Άδου. Περί των Αιρετικών. Ότι οι «Καθολικοί» είναι πράγματι αιρετικοί και ότι δεν επιτρέπονται οι συμπροσευχές μαζί τους. Περί του ότι ο όρος «διηρημένη Εκκλησία» και διάφορες προτεσταντόπληκτες θεωρίες (π.χ. των Κλάδων, των Πνευμόνων κ.ο.κ.) είναι βλάσφημες, πλανεμένες και κακόδοξες θεωρίες. Περί Οικουμενισμού και θρησκευτικού Συγκρητισμού. Περι ιερωσύνης και μυστηρίων στους αιρετικούς. Περί της Συνόδου στο Κολυμπάριον. Περι συμπροσευχών με αιρετικούς. Περί της Διακοπής του Μνημοσύνου (ιεράς Αποτειχίσεως). Περί της αμαρτίας. Περί της Αναστάσεως και Αναλήψεως του Θεανθρώπου Χριστού. Περί της Αναστάσεως των νεκρών. Περί Πατερικής Ανθρωπολογίας. Περί Αντιχρίστου. Περι της Θεοτοκολογίας και περί των αιρετικών Μαριολογικών δογμάτων των «Καθολικών». Περί Μυστηριολογίας. Περί Εκκλησίας. Περί Εκκλησιαστικής Ιεραρχίας και για το Βασίλειον ιεράτευμα. Περι Μετανοίας. Περί Μνημοσύνων. Περί Δευτέρας Παρουσίας. κ.λπ.

Γιατί κάποιοι άγιοι ονομάζονται Δίκαιοι, Όσιοι, Μάρτυρες, Απολογητές και τι σημαίνουν τα επίθετα αυτά Από Dogma



άγιοι
Στους πρωτοχριστιανικούς χρόνους (Μωσαϊκός Νόμος) επικρατούσε η άποψη ότι Άγιος είναι μόνο Ένας, ο Θεός. Στους πρώτους χριστιανικούς χρόνους ο Απόστολος Παύλος αποκαλεί Αγίους όλους τους βαπτισμένους Χριστιανούς, που ζουν σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, που αγωνίζονται για την σωτηρία της ψυχής τους και που επιδιώκουν να κατακτήσουν την Βασιλεία του Θεού.

3
4


Στον 4ο αιώνα ο τίτλος «Άγιος» αρχίζει να αποδίδεται μόνο σε λίγους εκλεκτούς «φίλους του Θεού», που ξεχωρίζουν για το μαρτύριό τους, για την ζωή τους και για τα θαύματά τους. Ο Άγιος Αντώνιος ο Μέγας όμως τονίζει: «Άγιος είναι εκείνος που είναι καθαρός από κακία και αμαρτήματα».

Οι ομάδες (χοροί) των Αγίων έχουν ως εξής:
– Δίκαιοι. Ονομάζονται όλοι οι άγιοι άνθρωποι που έζησαν προ Χριστού έχοντας πίστη στον Έναν και Μοναδικό Θεό και ήλπιζαν στον ερχομό του Μεσσία – Χριστού.

– Προφήτες. Όνομάζονται οι Δίκαιοι που προφήτευσαν για το πρόσωπο του Χριστού και για την Σωτηρία του ανθρώπου.

– Απόστολοι και Αποστολικοί Πατέρες. Τον τίτλο αυτό πήραν οι μαθητές του Κυρίου και οι μαθητές αυτών.

– Μάρτυρες. Ονομάζονται όλοι όσοι μαρτύρησαν για την πίστη τους, βασανίσθηκαν και θανατώθηκαν ιδιαίτερα κατά τους πρώτους μεγάλους διωγμούς. Οι Μάρτυρες είναι χιλιάδες: Γυναίκες, άντρες, νέοι, γέροι και παιδιά, και φυσικά δεν είναι όλοι γνωστοί.

– Μεγαλομάρτυρες. Όσοι από τους Μάρτυρες υπέστησαν μεγάλα βασανιστήρια και θανατώθηκαν με φρικτό, βάρβαρο τρόπο, έχουν πάρει από την Εκκλησία αυτόν τον τίτλο, ακόμα ονομάζονται και οι Μάρτυρες των οποίων η μαρτυρία τους επηρέασε πολλούς ανθρώπους οι οποίοι έγιναν χριστιανοί.

– Ιερομάρτυρες. Ονομάζονται όσοι από τους Μάρτυρες ήταν Ιερωμένοι.

– Οσιομάρτυρες. Οι μοναχοί, οι ασκητές και οι ερημίτες έλαβαν αυτόν τον τίτλο, είχαν οσιακό βίο και μαρτυρικό τέλος.

– Νεομάρτυρες. Έτσι ονομάζονται οι Άγιοι που μαρτύρησαν επί Τουρκοκρατίας, μετά το 1453 (Άλωση της Κων/πολης).

ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ-ΘΕΟΛΟΓΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ



Αρχιμ. Κυρίλλου

      Ο Ἅγιος Κύριλλος υπήρξε πολυγραφότατος. Συνέγραψε έργα ερμηνευτικά σε βιβλία της Αγίας Γραφής, δογματικά, απολογητικά, χριστολογικά και τριαδολογικά. Το ενδιαφέρον και το συγγραφικό του έργο καθορίστηκαν από τις ποιμαντικές υποχρεώσεις και απαιτήσεις της εποχής του,και σφραγίσθηκαν από την αντιαιρετική του δράση πρώτα εναντίον των τελευταίων ερεισμάτων του Αρείου και κατόπιν της αιρέσεως του Νεστορίου. Έγραψε ερμηνευτικά υπομνήματα στα βιβλία της Γενέσεως, του Ησαϊα, των ελασσόνων προφητών της Π.Δ., στους Ψαλμούς, στα Ευαγγέλια και τις επιστολές του Παύλου. Από τα δογματικά του έργα ξεχωρίζουν τα ακόλουθα: Βίβλος τῶν Θησαυρών.Περί τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, Περί τῆς Ἐνανθρωπήσεως τοῦ Μονογενοῦς, Περί τῶν μὴ βουλομένων ὁμολογεῖν Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένον, Κατά τῶν Νεστορίου δυσφημιῶν, και άλλα έργα απολογητικά, επιστολές, επίκαιρες και εόρτιες ομιλίες.
      Τα κείμενά του, διακρινόμενα όχι τόσο από καλλιέπεια και γλωσσική αρμονία, εντούτοις βαθιά θεολογικά, από νωρίς γνώρισαν ευρύτατη εξάπλωση και μεταφράσθηκαν σε πολλές γλώσσες(λατινική, συριακή, αρμενική, γεωργιανή, κοπτική, αιθιοπική, αραβική) και σε σύγχρονες ευρωπαϊκές γλώσσες. Σε σύγχρονη ελληνική έκδοση εκδίδονται στην Ελλάδα στην σειρά Κυρίλλου Αλεξανδρείας άπαντα τα έργα, ΕΠΕ Το Βυζάντιον, πατερικαί εκδόσεις Γρηγόριος ο Παλαμάς, Θεσσαλονίκη.

ΝΕΟΤΕΡΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ: Η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΤΟΥ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗ





Η εν λόγω σχηματική παρουσίαση επιδιώκει να εξυπηρετήσει δύο σκοπούς. Πρώτον, να διαγράψει και να αξιολογήσει τα στάδια στην πρόσληψη των αρεοπαγιτικών κειμένων στην εγχώρια θεολογική συγγραφική παραγωγή με ιδιαίτερη έμφαση στη γενιά του '60. Δεύτερον, να συμπληρώσει και να προεκτείνει την πρόσφατη εργασία του ιεροδιακόνου Καθηγητή Paul Gavrilyuk[1] με την προσθήκη της νεοελληνικής αφομοίωσης του διονυσιακού corpus και της θεολογίας του.
Η αξιοποίηση των συγγραμμάτων αυτών σε συστηματικές θεολογικές μελέτες, καθώς και η εμβάθυνση μονογραφιών αποκλειστικά επικεντρωμένων στην αρεοπαγιτική θεολογία, προσέδωσε στη νεότερη ελληνική θεολογία συνολικά «ώθηση» και την οδήγησε σε μία αναγέννηση σε σύγκριση προς τα πρωιμότερα στάδιά της. Μέσα από αυτά τα πυκνά σε φιλοσοφικούς και θεολογικούς όρους και έννοιες κείμενα, ανακαλύφθηκαν εκ νέου θεμελιώδεις διαστάσεις της ορθόδοξης θεολογικής παράδοσης, ενώ, όχι σπάνια, λόγω της ασυνείδητης αλλοτρίωσης, αντιμετωπίστηκαν από εκπροσώπους των πανεπιστημιακών θεολογικών κύκλων με δυσπιστία και επιφύλαξη μέχρι και σχετικά πρόσφατα. Δεν θα ήταν υπερβολή να λεχθεί ότι στον βαθμό που το αρεοπαγιτικό έργο αφομοιωνόταν σταδιακά από τη νεοελληνική θεολογική διανόηση, εκείνη αναδιαμόρφωνε με γόνιμο τρόπο την πνευματική της αυτοσυνειδησία.

Απολογητές—Υπερασπιστές της Χριστιανοσύνης ή Επίδοξοι Φιλόσοφοι;


ΑΙΜΟΜΕΙΞΙΑ, παιδοκτονία, κανιβαλισμός—αυτές ήταν μερικές από τις εξωφρενικές κατηγορίες που εκτοξεύονταν εναντίον των Χριστιανών το δεύτερο αιώνα Κ.Χ. Το κύμα διωγμού που προκλήθηκε ήταν τόσο έντονο ώστε οι καθ’ ομολογία Χριστιανοί συγγραφείς θεώρησαν χρέος τους να υπερασπιστούν την πίστη τους. Αυτοί οι συγγραφείς, μετέπειτα γνωστοί ως απολογητές, δηλαδή υπερασπιστές των πεποιθήσεών τους, έβαλαν στόχο να αποδείξουν ότι η θρησκεία τους ήταν ακίνδυνη ώστε να κερδίσουν την εύνοια των ρωμαϊκών αρχών και της κοινής γνώμης. Επρόκειτο για επικίνδυνο εγχείρημα, διότι συνήθως η αυτοκρατορία και η κοινή γνώμη εξευμενίζονταν μόνο αν η άλλη πλευρά κατέθετε τα όπλα. Ήταν επίσης υπαρκτός ο κίνδυνος να ενταθεί περισσότερο ο διωγμός ή να νοθευτεί η Χριστιανική πίστη με αθέμιτους συμβιβασμούς. Πώς ακριβώς υπερασπίστηκαν την πίστη τους οι απολογητές; Τι είδους επιχειρήματα χρησιμοποίησαν; Και τι απέφεραν οι προσπάθειές τους;
Οι Απολογητές και η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία
Οι απολογητές ήταν μορφωμένοι άνθρωποι που έζησαν το δεύτερο αιώνα και στις αρχές του τρίτου. Επιφανέστεροι ανάμεσά τους υπήρξαν ο Ιουστίνος ο Μάρτυρας, ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς και ο Τερτυλλιανός.* Απηύθυναν τα συγγράμματά τους κυρίως σε ειδωλολάτρες και στις ρωμαϊκές αρχές, με την πρόθεση να εξηγήσουν τη Χριστιανική πίστη, περιλαμβάνοντας σε αυτά πολλές αναφορές στην Αγία Γραφή. Προπαντός, οι απολογητές ύψωσαν το ανάστημά τους στους διώκτες, αντέκρουσαν τις κατηγορίες τους και παρουσίασαν θετική εικόνα για τους Χριστιανούς.
Ένα βασικό μέλημα των απολογητών ήταν το να πείσουν τις πολιτικές αρχές ότι οι Χριστιανοί δεν ήταν εχθροί του αυτοκράτορα ή της αυτοκρατορίας. Ο Τερτυλλιανός είπε σχετικά με τον αυτοκράτορα ότι «τον έχει διορίσει ο Θεός μας», ο δε Αθηναγόρας υπερασπίστηκε τον κληρονομικό χαρακτήρα του αυτοκρατορικού θρόνου. Ως εκ τούτου, αναμείχθηκαν στα πολιτικά πράγματα της εποχής τους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, αγνόησαν τα λόγια του Ιησού Χριστού, ο οποίος είπε: «Η βασιλεία μου δεν είναι μέρος αυτού του κόσμου».Ιωάννης 18:36.
Οι απολογητές υπονόησαν επίσης ότι η Ρώμη και η Χριστιανική θρησκεία συνδέονταν. Σύμφωνα με τον Μελίτωνα, αυτές οι οντότητες αποτελούσαν ένα διμερές σύνολο και η Χριστιανική θρησκεία συνέβαλλε στην ευημερία της αυτοκρατορίας. Ο ανώνυμος συγγραφέας της επιστολής Προς Διόγνητον παρομοίασε τους Χριστιανούς με την ψυχή που “διατηρούσε τη συνοχή του κόσμου”. Ο δε Τερτυλλιανός έγραψε ότι οι Χριστιανοί προσεύχονταν να ευημερεί η αυτοκρατορία και να μετατεθεί το τέλος του συστήματος πραγμάτων αργότερα. Ως αποτέλεσμα, έδωσαν την εντύπωση ότι η έλευση της Βασιλείας του Θεού δεν είναι και τόσο απαραίτητη.Ματθαίος 6:9, 10.
Η «Χριστιανοσύνη» Γίνεται Φιλοσοφία
Ο φιλόσοφος Κέλσος χλεύαζε τους Χριστιανούς λέγοντας ότι ήταν «εργάτες, τσαγκάρηδες και αγρότες, οι πιο αμαθείς και άξεστοι άνθρωποι». Οι απολογητές δεν μπορούσαν να ανεχτούν αυτόν το χλευασμό. Αποφάσισαν να κερδίσουν την εύνοια της κοινής γνώμης καταφεύγοντας σε μια νέα τακτική. Ενώ κάποτε απέρριπταν την κοσμική σοφία, τώρα την έθεσαν στην υπηρεσία της «Χριστιανικής» υπόθεσης. Για παράδειγμα, ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς έβλεπε τη φιλοσοφία ως «αληθινή θεολογία». Ο Ιουστίνος, μολονότι απέρριπτε δήθεν την ειδωλολατρική φιλοσοφία, ήταν ο πρώτος που χρησιμοποίησε όρους και έννοιές της για να εκφράσει «Χριστιανικές» ιδέες, θεωρώντας ότι αυτού του είδους η φιλοσοφία ήταν «ασφαλής και συμφέρουσα».

Περιχώρηση: μια κεντρική θεολογική έννοια Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεος

[Προηγούμενη δημοσίευση: http://bitly.com/1TzlfW8]
2. Σημαντικά σημεία
Το όλο θέμα της περιχώρησης από πλευράς Τριαδολογίας, Χριστολογίας και ανθρωπολογίας αναπτύσσεται από τον συγγραφέα επιστήμονα σε υψηλό επίπεδο και με ικανά επιχειρήματα ειλημμένα από την Αγία Γραφή και τους Πατέρας της Εκκλησίας, δηλαδή τους θεουμένους αγίους Προφήτες, Αποστόλους και Αγίους, διά μέσου των αιώνων. Εδώ θα υπογραμμισθούν ιδιαιτέρως δύο σημεία:
Το πρώτο σημείο που εντοπίζει ο αναγνώστης, διαβάζοντας το βιβλίο αυτό, κυρίως στα εισαγωγικά, είναι ότι ο συγγραφεύς διερευνά το θέμα του με βάση μερικές σημαντικές και απαραίτητες «μεθοδολογικές αρχές».

Μία «μεθοδολογική αρχή» είναι ότι «το μυστήριο του προσώπου και του έργου του Ιησού Χριστού» στηρίζεται στην ενανθρώπηση του Χριστού, ο οποίος Χριστός ανάγει τους ανθρώπους στον Πατέρα και τους αποκαλύπτει το Άγιον Πνεύμα, οπότε διά του Χριστού ο άνθρωπος αποκτά την γνώση του Τριαδικού Θεού. Άλλη «μεθοδολογική αρχή» είναι ότι «η θεολογία των Πατέρων στο σύνολό της είναι πάντοτε θεολογία γεγονότων», γιατί ο Θεός αποκαλύπτεται στην ιστορία, που σημαίνει ότι «ο άνθρωπος δεν οδηγείται στη γνώση του Θεού με λογικά επιχειρήματα η με την πίστη του σε φυσικές, ενδοκοσμικές η τυχόν άλλες δυνάμεις, αλλά με την εμπειρία και βίωση της εν σαρκί φανέρωσής Του μέσα στον κόσμο και την ιστορία». Άλλη «μεθοδολογική αρχή» είναι ότι «οι Πατέρες διατύπωσαν με δογματικούς όρους και περιέγραψαν με ακρίβεια, πιστότητα και ενάργεια τη μαρτυρία και εμπειρία της εκκλησιαστικής κοινότητας για την αλήθεια της πίστεως και την αυθεντική εν Χριστώ ζωή των μελών της». Τέλος, μιά άλλη «μεθοδολογική αρχή» είναι ότι η επεξεργασία του θέματος γίνεται αντίθετα από την σχολαστική νοοτροπία, στην οποία τα θέματα χωρίζονται «σε ενότητες συχνά ανεξάρτητες

Η θεολογική έννοια της περιχώρησης στην Τριαδολογία Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεος

Η θεολογία της περιχώρησης
Μικρή παρουσίαση του βιβλίου του Καθηγητού Βασιλείου Τσίγκου
Πρόσφατα εκδόθηκε ένα σημαντικό πολυσέλιδο (πάνω από 400 σελίδες) βιβλίο από τον Καθηγητή της Δογματικής στο Ποιμαντικό Τμήμα της Θεολογικής Σχολής Θεσσαλονίκης Βασίλειο Τσίγκο, με τον τίτλο «Περιχώρησις» και υπότιτλο «Θεολογικό περιεχόμενο του όρου και οι εφαρμογές του κατά τη Δογματική της Ορθοδόξου Εκκλησίας» (εκδ. Ostracon, Θεσσαλονίκη 2015).
Ο Καθηγητής Βασίλειος Τσίγκος μας έδωσε και στο παρελθόν κατάλληλα δείγματα αφ’ ενός μεν της αρίστης καταρτίσεώς του σε πατερικά κείμενα και αρίστης γνώσεως της αυθεντικής Δογματικής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, αφ’ ετέρου δε της ακαμάτου φιλοπονίας του, αφού ως εργατική μέλισσα περιέρχεται στον ανθώνα των κειμένων των Προφητών, Αποστόλων και Πατέρων, από όπου παραλαμβάνει το πολύτιμο νέκταρ και στην συνέχεια παράγει το εκλεκτό ορθόδοξο μέλι που παρατίθεται στα βιβλία του. Αυτό είναι διάχυτο και στο παρόν βιβλίο.

Εξωγήινοι ή δαίμονες;Ορθόδοξη απολογητική

Μανώλης Μελινός: Ωραία! Νομίζω, όμως, ότι είναι καιρός να περάσουμε και σε άλλες εξηγήσεις. Ποια έχει σειρά μετά την ψυχολογική καί την καθαρά επιστημονική;

π. Ίωάννης Κωστώφ: Τώρα πλέον μπαίνουμε οέ καθαρώς θεολογικά χωράφια, στη δαιμονολογική θεώρηση του θέματος, την οποία δεν προσκομίζουμε μόνο έμεϊς οι Χριστιανοί, αλλά καί ερευνητές, θιασώτες των εξωγήινων. Έχουν φθάσει ερευνητές διαφόρων συλλόγων U.F.O. στο εξωτερικό, να αποδίδουν τη φημολογία γi αυτά, σε απόκρυφες διάνοιες ή σκοτεινές δυνάμεις οι όποιες την χρησιμοποιούν για να περάσουν διάφορα μηνύματα ή «πιστεύω» στον κόσμο (Ανεξήγητο, 1982, σ. 1432).
Σατανάς
"Ας επανέλθουμε, όμως, στη δαιμονολογική θεώρηση κι ας αναφέρουμε μια βασική θέση της Αγ. Γραφής, ως προς το Διάβολο, Μετά την πτώση του από τίς αγγελικές δυνάμεις στις όποιες άνηκε εκ της δημιουργίας, περιπολεύει στο χώρο γύρω από τη γη, στην ατμόσφαιρα και πάνω στη γη. Προσπαθεί δε να άγρεύει ψυχές για την Κόλαση. Ό Μέγας Αθανάσιοςσημειώνει ότι ό Σατανάς «περιπλανάται εδώ κάτω, μέσα στον αέρα, όπου —εξουσιάζοντας τους δαίμονες πού είναι μαζί του, μια και μοιάζουν στην ανυπακοή (προς το Θεό)— προκαλεί με τη βοήθεια τους φαντασίες (σ'έκείνους πού έξαπατοϋνται»(Περί της ενανθρωπήσεως του Λόγου, 25). "Εχουμε πολλές αναφορές από βίους Αγίων, στις όποιες υπάρχουν περιστατικά παράλληλα με εκείνα των αναφορών για την εμφάνιση εξωγήινων.
"Αγιος Συμεών ό Νέος Θεολόγος

Λόγοι Απολογητικοί Προς τους Διαβάλλοντας τας Αγίας Εικόνας


Λόγοι ἀπολογητικοὶ πρὸς τοὺς διαβάλλοντας τὰς ἁγίας εἰκόνας
Orationes de imaginibus tres



Τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ Λόγος ἀπολογητικὸς πρὸς τοὺς διαβάλλοντας τὰς ἁγίας εἰκόνας.

1[Επεξεργασία]

Ἐχρῆν μὲν ἡμᾶς ἀεὶ τῆς ἑαυτῶν συναισθανομένους ἀναξιότητος σιγὴν ἄγειν καὶ θεῷ τὴν τῶν ἡμαρτημένων ἡμῖν προσάγειν ἐξομολόγησιν, ἀλλ' ἐπειδὴ πάντα καλὰ ἐν καιρῷ αὐτῶν, ὁρῶ δὲ τὴν ἐκκλησίαν, ἣν ὁ θεὸς ᾠκοδόμησεν ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν ὄντος ἀκρογωνιαίου Χριστοῦ τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ βαλλομένην ὥσπερ θαλαττίῳ κλύδωνι κύμασιν ἀλλεπαλλήλοις κορυφουμένῳ, ἐξ ἐπαχθεστάτης φορᾶς τῶν πονηρῶν πνευμάτων κυκωμένην τε καὶ ταραττομένην, καὶ τὸν χιτῶνα Χριστοῦ τὸν ἄνωθεν ὑφαντὸν διαιρούμενον, ὃν ἀσεβῶν διελεῖν ηὐθαδιάσαντο παῖδες, καὶ τὸ σῶμα αὐτοῦ εἰς διαφόρους δόξας κατατεμνόμενον, ὅ ἐστιν ὁ τοῦ θεοῦ λαὸς καὶ ἡ τῆς ἐκκλησίας ἄνωθεν κεκρατηκυῖα παράδοσις, οὐκ εὔλογον ἡγησάμην σιγᾶν καὶ δεσμὸν ἐπιθεῖναι τῇ γλώσσῃ τὴν ἠπειλημένην ἀπόφασιν ὑφορώμενος τὴν φάσκουσαν· «Ἐὰν ὑποστείλῃ, οὐκ εὐδοκεῖ ἐν σοὶ ἡ ψυχή μου», καὶ «ἐὰν ἴδῃς τὴν ῥομφαίαν ἐρχομένην καὶ μὴ ἀναγγείλῃς τῷ ἀδελφῷ σου, ἐκ σοῦ ἐκζητήσω τὸ αἷμα αὐτοῦ.» Φόβῳ τοίνυν ἀφορήτῳ βαλλόμενος ἐπὶ τὸ λέγειν ἐλήλυθα οὐ βασιλέων ὕψος πρὸ τῆς ἀληθείας τιθείς· «ἐλάλουν γάρ,» ἤκουσα τοῦ θεοπάτορος λέγοντος Δαυίδ, «ἐναντίον βασιλέων καὶ οὐκ ᾐσχυνόμην», ἀλλὰ μᾶλλον καὶ μᾶλλον τούτῳ πρὸς τὸ λέγειν νυττόμενος. Δεινὸν γὰρ βασιλέως λόγος πρὸς ὑπαγωγὴν τῶν ὑπηκόων· ὀλίγοι γάρ, ὅσοι τῶν ἀνέκαθεν τῶν βασιλικῶν κατωλιγώρησαν θεσπισμάτων, ὅσοι τὸν ἐπὶ γῆς βασιλέα βασιλευόμενον οἴδασιν ἄνωθεν, καὶ ὡς κρατοῦσιν οἱ νόμοι τῶν βασιλέων. Πρῶτον μὲν οὖν ἁπάντων οἷόν τινα τρόπιν ἢ θεμέλιον τῷ λογισμῷ καταπήξας τὴν τῆς ἐκκλησιαστικῆς θεσμοθεσίας συντήρησιν, δι' ἧς ἡ σωτηρία προσγίνεσθαι πέφυκε, τοῦ λόγου τὴν βαλβίδα ἠνέῳξα καὶ τοῦτον ὥσπερ ἵππον εὐχάλινον τῆς ἀφετηρίας παρώρμησα. Δεινὸν γὰρ ὄντως ᾠήθην καὶ πέρα δεινῶν τοσούτοις τὴν ἐκκλησίαν ἀμαρύσσουσαν προτερήμασι καὶ ταῖς τῶν εὐσεβεστάτων ἀνδρῶν ἄνωθεν παραδόσεσιν ὡραϊσθεῖσαν παλινοστεῖν ἐπὶ τὰ πτωχὰ στοιχεῖα, φοβουμένην φόβον, οὗ οὐκ ἔστι φόβος, καὶ ὥσπερ οὐκ ἐγνωκυῖαν τὸν ὄντως θεὸν ὑφορᾶσθαι τὸν εἰς εἰδωλολατρείαν ὄλισθον καὶ κἂν γοῦν ἐν σμικροτάτῳ τῆς τελειότητος λείπεσθαι, ὥσπερ τινὰ στιγμὴν ἐπίμωμον ἐν μέσῳ προσώπου λίαν ὡραϊσμένου φέρουσαν, τῷ ἀπόσῳ τοῦ παρ εγγράμματος τοῦ κάλλους τὸ πᾶν λυμαινομένην· οὐ γὰρ μικρὸν τὸ μικρόν, ὅταν εἰς μέγα ἐκφέρῃ, ὅπου γε οὐδὲ σμικρὸν τὸ παρεγχάραγμα ἄνωθεν κεκρατηκυῖαν ἐκκλησίας ἀνατραπῆναι παράδοσιν, οἷα κατεγνωσμένων τῶν προκαθηγησαμένων ἡμᾶς, ὧν ἐχρῆν ἀναθεωροῦντας τὴν ἀναστροφὴν μιμεῖσθαι τὴν πίστιν. Ἐκλιπαρῶ τοίνυν πρῶτον μὲν τὸν παντοκράτορα κύριον, ᾧ γυμνὰ πάντα καὶ τετραχηλισμένα, πρὸς ὃν ἡμῖν ὁ λόγος, εἰδότα τῆς ταπεινῆς μου γνώμης ἐν τούτῳ τὸ ἀκραιφνὲς καὶ τοῦ σκοποῦ τὸ εἰλικρινές, δοῦναί μοι λόγον ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματός μου καὶ τοῦ νοῦ τὰς ἡνίας οἰκείαις χερσὶν ἀναδέξασθαι καὶ τοῦτον πρὸς ἑαυτὸν ἐπισπάσασθαι, πρὸς ἐνώπιόν τε καὶ εὐθεῖαν τρίβον τὴν ῥύμην ποιούμενον μὴ ἐγκλίνοντα πρὸς τὰ δοκοῦντα δεξιὰ ἢ ἀναφανδὸν ἀριστερὰ γνωριζόμενα, –μεθ' ὃν ἅπαντα τὸν τοῦ θεοῦ λαόν, τὸ ἔθνος τὸ ἅγιον, τὸ βασίλειον ἱεράτευμα, σὺν τῷ καλῷ ποιμένι τῆς λογικῆς Χριστοῦ ποίμνης, τῷ τὴν Χριστοῦ ἱεραρχίαν ἐν ἑαυτῷ ὑπογράφοντι, δέξασθαί μου τὸν λόγον μετ' εὐμενείας, μὴ τῷ ἐλαχίστῳ τῆς ἀξίας προσέχοντας ἢ λόγων ἐπιζητοῦντας στροφάς, ἐπεὶ τούτων οὐ παντελῶς, ἴδρις ὁ πένης ἐγώ, ἀλλὰ τῆς τῶν νοημάτων φροντίσαι δυνάμεως («οὐ γὰρ ἐν λόγῳ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἀλλ' ἐν δυνάμει»)· οὐ γὰρ νικῆσαι σκοπός, ἀλλὰ τῇ ἀληθείᾳ πολεμουμένῃ χεῖρα ὀρέξαι, τῆς προαιρέσεως ὀρεγούσης χεῖρα δυνάμεως. Ἀρωγὸν τοίνυν τὴν ἐνυπόστατον ἐπικεκλημένος ἀλήθειαν ἐντεῦθεν τοῦ λόγου τὰς ἀρχὰς ποιήσομαι.

ΟΙ ΑΠΟΛΟΓΗΤΕΣ



Απολογητές ή χριστιανοί Απολογητές ονομάζονται διάφοροι άνθρωποι της Εκκλησίας (ιερείς, εκκλησιαστικοί συγγραφείς κ.ά.), οι οποίοι έζησαν τον 2ο αιώνα μ.Χ. και οι οποίοι όταν η αλήθεια του Χριστιανισμού αμφισβητήθηκε και διακωμωδήθηκε από σφοδρούς επικριτές της νέας θρησκείας, ανέλαβαν αφενός μεν να απολογηθούν ενώπιον των αρμοδίων αρχών υπέρ των αδίκως διωκομένων χριστιανών και αφετέρου να καταδείξουν τον Χριστιανισμό ως τη μόνη αληθινή θρησκεία.

Ο Άγιος Ιουστίνος ο Φιλόσοφος
Ο Άγιος Αριστείδης ο Φιλόσοφος

Στόχος των Απολογητών υπήρξε η απόκρουση των εξωγενών θεολογικών επιδράσεων του φιλοσοφικού και ειδωλολατρικού περιβάλλοντος στη θεολογία της εκκλησίας, οι οποίες πλαστογραφούσαν το μήνυμά της, η διαμαρτυρία κατά της κρατικής εξουσίας λόγω των άδικων διωγμών των χριστιανών, η απόκρουση δοξασιών οι οποίες αποδίδονταν στη νέα θρησκεία, καθώς και η ανάδειξη του Χριστιανισμού ως μόνης αλήθειας και συμφέρουσας για τον άνθρωπο θρησκείας και φιλοσοφίας.
Έτσι κατά βάση απηύθυναν ομολογίες αντιδρώντας στις επιρροές, τις προσμίξεις και τις επιθέσεις σε βάρος του Χριστιανισμού, και ταυτόχρονα τόνωναν το ηθικό των διωκόμενων χριστιανών. Τελικά μέσα από το έργο των Απολογητών, είναι γενικά αποδεκτό, πως επήλθε μια φάση σύγκλησης με τον ελληνισμό, η οποία προήλθε από την αφομοίωση πολιτισμικών και μορφολογικών στοιχείων της ελληνικής παιδείας και περιβάλλοντος.

Πρώτος χριστιανός συγγραφέας, ο οποίος σήμερα θεωρείται ότι εισήγαγε την απολογητική γραμματεία είναι ο Κοδράτος, αλλά θεμελιωτές της ήταν οι Ιουστίνος ο Μάρτυρας και Αρίστων ο Πελλαίος, οι οποίοι προέρχονταν από τον χώρο των ιουδαίων λογίων.
Η απολογητική γραμματεία δεν περιορίστηκε μόνο σε αυτούς, αφού η απολογητική δεν εξαλείφθηκε ποτέ στο Χριστιανισμό, αλλά οπωσδήποτε ήσαν οι θεμελιωτές της χριστιανικής απολογητικής γραμματείας.


Η ιστορική προέλευση των Απολογητών

Οι πρώτοι θρησκευτικοί Απολογητές αρχικά εμφανίσθηκαν στον Ιουδαϊσμό. Οι Ιουδαίοι από την εποχή που περιέπεσαν σε κατοχή από τα Ρωμαϊκά στρατεύματα διήλθαν σε ένα στάδιο αποξενώσεως, με αποτέλεσμα να αναπτύξουν αξιόλογη απολογητική γραμματεία σε μία προσπάθεια να δικαιώσουν την πίστη τους έναντι του περιβάλλοντος και γενικότερα του πνεύματος της εποχής.
Κατά το 2ο αιώνα μ.Χ. σε αντίστοιχη κατάσταση εισήλθε και ο Χριστιανισμός, ο οποίος τώρα βρέθηκε στην ανάγκη να αναιρέσει μέσω της γραμματείας των θεολόγων της, τις όποιες κακοδοξίες της απέδιδαν. Η απολογητική διάθεση μάλιστα των χριστιανών είχε την αρχή της στην Καινή Διαθήκη και κυρίως στο Ευαγγέλιο του Μάρκου και τις Πράξεις των Αποστόλων, συνεχίστηκε από τον Απόστολο Παύλο, ενώ σπέρματα αυτής βρίσκουμε και στη γραμματεία των Αποστολικών Πατέρων.

Η εναντίον του Χριστιανισμού πολεμική γραμματεία, αλλά και η σταθερή άρνηση των χριστιανών να αποδίδουν τιμές σε έτερες θεότητες στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία οδήγησε σε μια εχθρική και επιθετική πολιτική των Ρωμαίων Αυτοκρατόρων και των πολιτών της έναντι των χριστιανών. Η θέση των χριστιανών ήταν πραγματικά δυσχερής αφού για το ρωμαϊκό κράτος δεν υφίσταντο ως νομική υπόσταση, ενώ οι διαρκείς καταγγελίες για θυέστεια δείπνα, αθεΐα, εθνική προδοσία, ακόμα και αιμομιξία τους οδηγούσαν σε ηθική εξόντωση.
Οι διαρκείς διωγμοί αρχικά κατέστησαν αδύνατη την όποια μορφή ενεργητικής αντιδράσεως, υποχρεώνοντάς τους σε διάφορους τρόπους παθητικής δράσης, όπως η φυγή σε δύσβατες περιοχές και Όρη ή δημιουργία κατακομβών. Αυτή η τακτική απομόνωσης όμως δεν μπορούσε να συνεχιστεί για τους χριστιανούς. Αντιθέτως θέλησαν να διεκδικήσουν τη θέση τους σε μία κοινωνία η οποία ενώ επέτρεπε τη θρησκευτική ελευθερία, αντιμετώπιζε με βάναυσο τρόπο όποιον ομολογούσε τη χριστιανική του ιδιότητα. Η παραπλάνηση μάλιστα στα λαϊκά στρώματα ήταν τέτοια, που ακόμα και η μαρτυρική διάθεσή των πιστών χαρακτηριζόταν ως αφέλεια, θρησκευτική απλότητα, ακόμα και ως υποκρισία.

ΜΙΑ ΦΩΝΗ ΠΑΝΤΑ ΕΠΙΚΑΙΡΗ. Η ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΗΜΕΡΑ1 Έκθεση προσωπικής πείρας σε θέματα αιρέσεων και παραθρησκείας του π. Αντωνίου Αλεβιζοπούλου (†)



(β’ μέρος)
γ) Η διάβρωση
Στην εποχή μας επιχειρείται διάβρωση των πολιτειακών, κοινωνικών, εκπαιδευτικών ή ακόμη και εκκλησιαστικών φορέων. Εάν επικρατήσει η παραπάνω άποψη για την απολογητική της Εκκλησίας, το διαβρωτικό αυτό έργο θα συνεχιστεί και θα συστηματοποιηθεί χωρίς την παραμικρή αντίσταση από μέρους μας.
Για να γίνει αντιληπτό ότι απειλείται με διάβρωση ακόμη και ο θεολογικός χώρος και το μάθημα των θρησκευτικών στα ορθόδοξα σχολεία, αναφέρουμε τα ακόλουθα χαρακτηριστικά παραδείγματα:
1) Ως «εξεταστέα ύλη» στο Ε’ εξάμηνο του Ποιμαντικού (χειμερινό 1989) της Θεολογικής Σχολής Αθηνών, στο μάθημα της Ιστορίας Θρησκευμάτων, δόθηκε κείμενο συνεντεύξεως του M. Eliade στο περιοδικό «Σικάγο», στην οποία ο Eliade, μεταξύ άλλων αναφέρει ότι μόνο με τις εμπειρίες του στην Ινδία κατανόησε την αξία των εικόνων στην ορθόδοξη Εκκλησία. Στο ίδιο κείμενο, το οποίο ο Ιστορικός Τομέας της «Θεολογικής Σχολής» εξέδωσε ως «προσφορά τιμής και σεβασμού» στη μνήμη του Eliade ως «Ύπατον των Θρησκειολόγων», οι ορθόδοξοι φοιτητές της θεολογίας διδάσκονται: «Δεν πηγαίνω στην Εκκλησία, αλλά σε κάθε μορφή θρησκευτικής εκδηλώσεως αισθάνομαι σαν στο σπίτι μου». Ακόμη: Το νόημα της ζωής μπορεί κανείς να το ανακαλύψει «στο Ζεν ή στη Γιόγκα»· όλες οι λεωφόροι είναι ανοικτές και τίποτε δεν είναι κλειστό.
Οι αντιλήψεις αυτές διδάσκονται σήμερα ευρύτατα και στη χώρα μας από τους κύκλους της Θεοσοφίας, του γκουρουισμού, ιδιαίτερα της «Αποστολής Ραμακρίσνα» και όλων των ομάδων της «Νέας Εποχής». Η «Αποστολή Ραμακρίσνα», βασικός κλάδος του «Τάγματος Ραμακρίσνα», έχει ήδη ιδρύσει στη Δύση ναούς, μοναστήρια και πλήθος Κέντρων. Προβάλλεται συνήθως ως φιλοσοφία, με δραστηριότητες που δήθεν δεν αποβλέπουν στον προσηλυτισμό. Όμως μοναχοί του τάγματος (σουαμί), με βιβλία που μεταφράζονται σε όλες τις Δυτικές γλώσσες, ακόμη και με γκουρουιστικά υπομνήματα στην αγία Γραφή, με διαλέξεις σε επίσημες αίθουσες, με διαθρησκευτικά συνέδρια, στα οποία συμμετέχουν και χριστιανοί θεολόγοι, διαδίδουν το βασικό δόγμα του απόλυτου μονισμού ως κοινό δόγμα όλων των θρησκειών, υποστηρίζουν ότι και ο Ιησούς Χριστός ήταν ένας από τους Αβατάρ, δίπλα στον Κρίσνα, τον Βούδα, τον Ραμακρίσνα κ.ά., ότι σ’ αυτή τη βάση όλες οι θρησκείες είναι ενωμένες και αποτελούν απλώς διαφορετικούς δρόμους, απειλώντας έτσι το χριστιανικό φρόνημα με διάβρωση.

Η απολογητική της Εκκλησίας σήμερα - Μία φωνή πάντα επίκαιρη Του π. Αντωνίου Αλεβιζοπούλου (†)


ΜΙΑ ΦΩΝΗ ΠΑΝΤΑ ΕΠΙΚΑΙΡΗ
Η ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΗ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ ΣΉΜΕΡΑ1
Έκθεση προσωπικής πείρας σε θέματα αιρέσεων και παραθρησκείας
Του π. Αντωνίου Αλεβιζοπούλου (†)

(α’ μέρος)
Η εικοσαετής έρευνα και εντατική ενασχόληση με θέματα οριοθετήσεως της Ορθοδόξου Πίστεως, αιρέσεων και παραθρησκευτικών ομάδων, με οδήγησε σε ορισμένα βασικά ποιμαντικά συμπεράσματα, τα οποία επιθυμώ στη συνέχεια να συνοψίσω.

α) Η νέα προβληματική
Γίνεται από όλους παραδεκτό, ότι η εποχή μας είναι εποχή κοσμογονικών αλλαγών. Θα μπορούσαμε να την παρομοιάσουμε με την πρωτοχριστιανική εποχή κατά την οποία ο παλαιός κόσμος παραχωρούσε τη θέση του στη χριστιανική πίστη. Η Εκκλησία εκλήθη τότε να προσφέρει το μήνυμά της αντιπαραθέτοντάς το με τα ποικίλα μηνύματα της εποχής εκείνης και να δείξει ότι αυτή μόνη αποτελεί τη λύση στα αδιέξοδα του ανθρώπου και του κόσμου. Το έργο αυτό ήταν έργο της απολογητικής της Εκκλησίας.
Σήμερα όλοι έχουμε τη συναίσθηση ότι κάτι ουσιαστικό πάει να αλλάξει στον κόσμο μας. Όπως ορθά παρατηρεί ο David Barnet στην World Christian Encyclopedia, ο κόσμος σήμερα είναι πιο φιλόθρησκος από κάθε άλλη φορά. Σχεδόν όλα τα είδη των θρησκειών ξαναγύρισαν. Αλλά αυτή η επιστροφή δεν είναι για το καλό. Η σύγχρονη θρησκευτική πραγματικότητα είναι διφορούμενη και έχει ένα πρόσωπο Ιανού (janus), τον οποίον αποκαλύπτει το καλύτερο και το χειρότερο στον ανθρώπινο χαρακτήρα. Έτσι λοιπόν είτε μας αρέσει είτε όχι πρέπει να ζήσουμε με αυτή την πραγματικότητα και γι’ αυτό είναι αναγκαίο να την καταλάβουμε. Αν και οι παλιές θρησκείες ξαναζωντανεύουν, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η ανάπτυξη και η εξάπλωση των νέων θρησκευτικών κινήσεων είναι ένα από τα πλέον εκπληκτικά συμβάντα του αιώνα μας. Βρίσκονται να εργάζονται σε αντι-κοινωνικούς κύκλους εδώ και 3 ή 4 γενεές. Αλλά στη σύγχρονη εποχή μπήκαν στο προσκήνιο σαν μεγάλοι κονωνικοί, πολιτικοί, πολιτισμικοί και θρησκευτικοί παράγοντες. Ο Barret υπολογίζει ότι στα επόμενα 10 χρόνια, 138.000.000 άνδρες και γυναίκες επί παγκοσμίου επιπέδου θα είναι οπαδοί των καινούριων θρησκευτικών κινήσεων.
Εξάλλου η χριστιανική πίστη δεν εμποτίζει ούτε προσδιορίζει πλέον ζωτικούς τομείς της ζωής των λαών της Ευρώπης. Τέτοιοι τομείς είναι η παιδεία, η νομοθεσία, η πολιτική, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Η κοινωνική και πολιτική ζωή, ακόμη και στην επαρχία, δεν έχουν πλέον αναφορά στα μεγάλα γεγονότα της Εκκλησίας. Εάν τώρα αναλογισθούμε ότι άλλοι τομείς όπως η λογοτεχνία, η μουσική, ο χορός και η τέχνη γενικώτερα, έχουν ήδη από τον περασμένο αιώνα χάσει κάθε επαφή με το πνεύμα της Εκκλησίας, κατανοούμε ότι βρισκόμαστε πράγματι μπροστά σε δραστικές αλλαγές.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΗ, ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Κείμενο

Τι είναι ο Χριστιανισμός;


Αθανασίου Δημήτριος
Είναι εμφανές  ότι το σύνολο των ανθρώπων αποδέχονται το Χριστιανισμό ως μια νέα θρησκεία, η οποία αντικατέστησε τις υπόλοιπες και κατεξοχήν την ιουδαϊκή. Η άποψη αυτή είναι εσφαλμένη διότι όπως λέει κι ο Π. Αλέξανδρος Σμέμαν: «Ο Χριστιανισμός δεν έφερε καινά πράγματα. Έκανε τα πάντα καινά»
Ο λογοκρατούμενος άνθρωπος αδυνατεί να συλλάβει το μεγαλείο και την επανάσταση που έφερε ο Χριστιανισμός στον κόσμο, με αποτέλεσμα να τον εντάσσει στην κατηγορία των θρησκειών.
Στο σημείο αυτό πρέπει να κάνουμε μια διευκρίνηση. Η θρησκεία είναι κατασκεύσμα της ανθρώπινης διάνοιας και όχι θείας προελέυσεως. Στη θρησκεία έχουμε την αναζήτηση του Θεού από τον άνθρωπο, όπως λέει χαρακτηριστικά ο Απόστολος Παύλος προς τους Αθηναίους:«ζητείν τον Κύριον, ει άρα γε ψηλαφήσειαν αυτόν και εύροιεν» (Πραξ. 17,27). Ενώ στον Χριστιανισμό έχουμε ακριβώς το αντίθετο, την αναζήτηση του ανθρώπου από το Θεό.
Το γεγονός της αναζητήσεως του ανθρώπου από το Θεό, λαμβάνει σάρκα και οστά κατά την ενανθρώπηση του Θεού Λόγου. Και όπως πολύ εύστοχα λέει ο Π. Αθανάσιος Μυτιληναίος σε μια ομιλία του: »ότι ολόκληρος ο Χριστιανισμός συνοψίζεται σε μια φράση του Ευαγγελίου»: «ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο» (Ιωάνν. 1,14). Είναι συγκλονιστικός ο τρόπος που επιλέγει να φανερωθεί ο Θεός μέσα στην Ιστορία, εισέρχεται μέσα σε αυτή, προσλαμβάνοντας ολόκληρο τον άνθρωπο, εκτός από την αμαρτία.
Πρέπει να πούμε ότι σε κανένα θρήσκευμα δεν αποκαλύπτεται ο ίδιος ο Θεός στον κόσμο. Για παράδειγμα στο Ισλάμ ο Θεός αποκαλύπτει και δεν αποκαλύπτεται. Επίσης μπορεί στον Ινδουισμό να έχουμε ποικίλες ενσαρκώσεις π.χ. του Θεού Βίσνου κ.λ.π. Παρόλα αυτά, τα περισσότερα ινδουιστικά συστήματα αρνούνται την ύπαρξη ενός προσωπικού Θεού, δημιουργού και κυβερνήτη του κόσμου. Αναφαίρονται στο »Μπράχμαν» ως την ύψιστη απρόσωπη αρχή[1]. Που σημαίνει ότι στον Ινδουισμό, δεν έχουμε ενσάρκωση του προσωπικού Θεού στον κόσμο αλλά διαφόρων απρόσωπων θεοτήτων.
Συνεπώς, αυτό που διαφοροποιεί τον Χριστιανισμό από τα θρησκεύματα είναι η ενσάρκωση του Θεού στον κόσμο, στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού. Έτσι, λοιπόν, θα τολμούσαμε να πούμε ότι ο Χριστιανισμός ταυτίζεται με το πρόσωπο του Ιησού Χριστού, αφού σύμφωνα με τα λόγια του Κυρίου η αλήθεια δεν είναι μια αφηρημένη έννοια αλλά πρόσωπο: ««Ἐγὼ εἰμὶ ἡ Ἀλήθεια» (Ιωάν. 14,6).
Από τα παραπάνω συμπεραίνουμε ότι ο Χριστιανισμός είναι η αποκάλυψη του Θεού στον κόσμο. Αντιθέτως, οι θρησκείες αποτελούν ανακάλυψη του ανθρώπου, στην προσπάθεια τους να πλησιάσουν το Θεό.
Υποσημειώσεις

1.  Αρχ. Τιράνων Αναστ. Γιαννουλάτου, Φάκκελος μαθήματος Ιστορίας θρησκευμάτων, σελ. 77